RUBIC

Ý TƯỞNG VỀ RUBIC

Ai biết chơi Rubic hẳn phải biết là xóa một khối Rubic dễ hơn rất nhiều so với việc đưa nó về trạng thái ban đầu, như hình tôi minh họa dưới đây: 

Từ (1) sang (2) gọi xóa khối Rubic: chỉ cần vặn ngang dọc năm bảy đường thì ta được (2). 

Tuy nhiên, vấn đề lại là việc đưa (2) trở về tình trạng nguyên thủy 6 mặt 6 màu ban đầu. Nếu từ (1) sang (2) chỉ cần năm bảy đường vặn thì từ (2) sang (3) cần nhiều tư duy, lí thuyết, phương pháp và dĩ nhiên nhiều đường vặn hơn.Vì chúng ta không thể trở lùi thời gian nên phải theo một hướng giải quyết nào đó, nghĩa là buộc phải đưa (2) đi theo một trình tự đã biết của mình. Cũng như toán học, chúng ta học toán không phải để tìm đáp số, mà để đặt vấn đề. Vấn đề được đặt ra tiếp theo là: liệu toán học có sát thực và là con đường ngắn nhất để đi đến một kết quả nào đó hay không? Như khối Rubic (2), con đường ngắn nhất để đến (3) là trở lui về (1), xóa như thế nào thì làm ngược lại như thế. 

Một vấn đề phụ nữa là việc xóa có một giới hạn nào đó không? Theo cảm nhận của tôi thì xóa một khối Rubic phải nằm trong một giới hạn các đường xóa, nghĩa là việc giải khối Rubic không phụ thuộc vào số đường xóa. 

Trở lại vấn đề chính thì tôi có thể nói khối Rubic (2) đang ở một trạng thái "đa cách". Có vô số phương pháp hay công thức có thể áp dụng cho tình trạng đa cách này và ta phải chọn phương pháp hay công thức nào phù hợp nhất để giải nó nhanh nhất. Liệu trong tất thảy các cách giải ở tình trạng đa cách này, có cách nào trùng lặp với việc trở lui từ (2) về (1) không? Quả là rất khó đối với trí tuệ con người. Kỉ lục thế giới về giải Rubic chỉ vào khoảng mười mấy giây thì hẳn phương pháp đó cũng chỉ khá gần với việc "đi ngược dòng thời gian". 

Phải chăng toán học là cách con người đi ngược thời gian?Tớ còn một số ý tưởng về Rubic, sẽ trình bày sau.... 

------------

Nếu chúng ta qui những thuộc tính Rubic cho Giáo Dục thì phải hiểu như thế nào? 

Gần đây có nhiều nhân vật tiếng tăm nói, hay đúng hơn là ta thán, về giáo dục VN. Họ bê nguyên những nền giáo dục Âu Mỹ Nhật, nhất là nước Anh xứ sở sương mù về và muốn đặt nó ngay tại thủ đô Hanoi nghìn năm văn vật .... Mới tháng trước tớ đọc một bài báo nói người Nhật họ sẽ bỏ cả thi tuyển sinh cơ đấy, nay đã nghe lão Hạc hét lên "học để đi thi là thảm họa" ! Ối giồi ơi ! Nếu mà học chẳng để thi thì mất bố nó một nguồn động lực.

Nếu so với khối rubic thì giáo dục nói chung nên sánh với tính trạng nào của khối rubic? Nếu giáo dục hoàn hảo như Âu Mỹ Nhật thì cần gì phải giáo dục . Thế nên giáo dục phải sánh với tình trạng hỗn độn của khối Rubic, thậm chí mỗi cá nhân học sinh cũng có thể sánh với tình trạng hỗn độn này, sự hoàn hảo của khối Rubic chính là môi trường hay văn cảnh. Rõ ràng văn cảnh của VN khác với văn cảnh Âu Mỹ Nhật. Tuy nhiên, trong xu thế hội nhập toàn cầu thì văn cảnh VN phải có cả độ phức hợp nữa, nghĩa là nó phải bao trùm luôn giáo dục Âu Mỹ Nhật. Nói cách khác chúng ta đang ở tình trạng hỗn độn (chaotic) và rắc rối (complicated) như khối Rubic vậy, nó bao trùm luôn sự phức hợp (complex) là những giải pháp. Những kẻ học Âu Mỹ Nhật họ chỉ việc khảo sát, ý thức và đáp ứng các nhu cầu của xã hội VN thôi, mà đúng ra chúng ta (những người đã và đang sống trong xã hội VN) cần phải ý thức, phân tích, hành động rồi mới đáp ứng. Như sơ đồ Cơ Cấu Môi Trường của Dave Snowden đã chỉ ra: 

Tình trạng rắc rối và hỗn độn của giáo dục VN cũng có thể sánh với khối rubic như tôi đã nêu. Chúng ta có n cách giải quyết, cho riêng mình và cho cả nền giáo dục. Vấn đề chính là chúng ta có chấp nhận n cách giải quyết không? Các ông giáo dục đã đẻ ra các loại trường chuyên lớp chọn nay không thấy nói gì đến hiện trạng giáo dục cả, mà đó mới chính là nguyên nhân. Nếu bỏ trường chuyên lớp chọn, đưa hẳn nền giáo dục về trạng thái hỗn độn rắc rối thì những giải pháp cho tình trạng này sẽ bao trùm luôn các giải pháp của Âu Mỹ Nhật, thách thức luôn các trường Dân Lập và Chất Lượng Cao...Mỗi năm chúng ta sẽ có ít nhất 20.000 tài năng trong tất cả các lĩnh vực.